TRANGNHÀ VNY2K Từnguyên HánNôm
(haylà TiếngNôm có gốcHán)
(The Etymology of Nôm of Chinese Origin)
漢喃同源辭
Biênsoạn: dchph
Những từ đã đượcxem trên han-viet.com.
Bạn cóthể đánh chữViệt bỏdấu trựctiếp (kiểu VNI, VIQR, hay Telex).
| Từnguyên | Những từ, chữ, hoặc âmtiết dướiđây cóthể do từ nầy tạothành. |
| 月 | (1) nguyệt, (2) giăng, (3) trăng, (4) thiềm, (5) tháng 月 yuè (nguyệt) [ Vh @ QT 月 yuè < MC jwjat < OC *nzwjet | cđ MC 山合三入月疑 | PNH: QĐ jyut6, Hẹ nget8 | Shuowen: 闕也。大陰之精。象形。凡月之屬皆从月。魚厥切。 清代 段玉裁『說文解字注』 闕也。大侌之精。月闕㬪韵。釋名曰。月，缺也。滿則缺也。象形。象不滿之形。魚厥切。十五部。凡月之屬皆从月。| Kangxi: 《唐韻》《集韻》《韻會》《正韻》𠀤魚厥切，音軏。《說文》闕也。太隂之精。《釋名》月，缺也，滿則缺也。《易·繫辭》隂陽之義配日月。《禮·祭義》月生於西。《公羊傳·莊二十五年註》月者，土地之精。《史記·天官書註》月者，隂精之宗。 || Starostin: Proto-Austroasiatic: *ra:ŋ, Proto-Katuic: KUI mphriaŋ.B, Proto-Vietic: *ra:ŋ, kǝ-, Proto-Viet-Muong: *ra:ŋ, kǝ-, Thomon: ṭaŋ.43, Arem: mầt karæ:ŋ 'sun', Thavung-So: mat khalaŋ, Thavung: mat.B khaʔlaŋ.C 'sun', M.Khoi mat.5 tlaŋ.2 | Ghichú: nếu âm /yuè/ tươngứng với trăng /ʈjəŋ/ thì âm này cũng cóthể biếnthành tháng /thaŋ/. Trong tiếngViệt thếkỷ 16 có từ 'blời', 'blăng'. Hai từ nay cóthể là do sự phátriển và biếnâm từ mặttrời và mặttrăng và ngượclại vì phụâmđầu b- cũng có khảnăng biếnthành mặt. Trongkhiđó, giời ~ QT rì , và giăng ~ QT yuè, có sựtươngứng gi- với r- và y-, gần với âm nh-, j-, jh- và ng- trong từ HánViệt nhật and nguyệt, QÐ /jat/ and /jit/. Trongkhiđó, chotới đầu thếkỷ 17, kháiniệm 'trăng' vẫncòn đượcdùng để chỉ 'tháng', thídụ: 'trăngtám' là 'thángtám', nhưvậy, ta có 'trăng' thành 'tháng'. (Trong cuốn The Mandarin Road to Old Hue' của Alastair Lamb kýâm là 'Tongtam' Eight Moon. p. 48). Viet. hđ. 'mặttrăng, mặtgiăng' cóthể là @# '月亮 yuèliàng (nguyệtlượng) (\ @ 亮 liàng ~ mặt), tháng, trăng < 'giăng' hoặclà Viet. hđ. 'mặttrăng', một kếthợp 霸月 'blăng' chăng? ( Vh @&# 月霸 yuèbà \ Nh @ 霸 bò ~ mặt 面 miàn (diện) ~> # 霸月 'blăng' ? | ¶ b- ~ m- | QT 霸 (魄) bà, pò (bá, phách) < MC phaik < OC *phra:k | Pt 匹陌 | Starostin : an aspect of the moon.) | § ¶ y- ~ tr- : 羭 yú (du) trừu ] , moon, the moon, month, luna, monthly, moon-like, {ID8485 - 12/21/2011 12:41:44 AM} |
Copyrights ©2003, 12. All rights reserved.
Terms and condition of use: This website is a beta version and we cannot guarantee all those words are translated with abosute accuracy. So use this website at your own risk and, especially, do not use the medical or legal terms defined here for diagnosis of diseases or for legal advice. Your comments and corrections are always welcome.
